Giáo dục Việt Nam: ‘Biết rồi, khổ lắm, nói mãi’
Người gửi: Phan Thanh Hoàn
Càng ngày người ta càng kêu ca nhiều về giáo dục. Đủ mọi thứ chuyện liên quan đến giáo dục. Sau nhiều năm xã hội kêu ca, ngành giáo dục lại điều chỉnh, lại thay đổi và rồi người ta lại kêu ca… Tóm lại thì là vì cái gì?
Phụ huynh các cháu tiểu học thì bảo: Sao lại bắt con trẻ học lắm thứ thế? Các em học sinh phổ thông thì lại kêu: Học gì mà toàn những thứ phức tạp, chúng em học như một cái máy, chẳng có hứng thú gì. Còn anh chị sinh viên đại học thì phàn nàn: Toàn lý thuyết suông, chẳng ăn nhập gì với công việc sau này… Đại loại thế.
Xin thưa, ngành giáo dục có rất nhiều chuyên gia nghiên cứu giáo dục. Họ tìm hiểu, đi đây đi đó quan sát, nghe ngóng… rồi về đề xuất, thử nghiệm. Kết quả thì như mọi người đã thấy. Lại tiếp tục đặt câu hỏi: Tại sao lại thế? Nhiều người thắc mắc: Mô hình của người ta tốt thế, sao lại không áp dụng? Nhưng có trường hợp áp dụng rồi thì tại sao lại không được kết quả như người ta? Thật là khó hiểu.
Tôi nghĩ, chung quy lại có lẽ là do Triết lý giáo dục của ta. “Giáo dục con người một cách toàn diện”, đấy là triết lý, mục tiêu của giáo dục Việt Nam. Nói một cách đơn giản là người học phải học mọi thứ, phải biết hết. Nghĩ lại thì thấy cũng tốt. Còn gì hơn khi con em mình giỏi giang, biết mọi thứ trên đời?
Rất tiếc, xã hội thì luôn thay đổi. Từ điển bách khoa mà người ta cũng phải để mở kia mà. Vậy thì triết lý đấy có phù hợp không? UNESCO cho rằng: “Học để biết cách học, Học để làm việc, Học để chung sống và Học để khẳng định mình”. Sao ta không bám lấy các nguyên lý đó để xây dựng triết lý giáo dục cho mình?
Tôi dạy đại học, nhiều lần đọc đơn xin phép nghỉ học của sinh viên mà chợt thấy chạnh lòng: “Chẳng lẽ đây là sản phẩm của mình?”
Tóm lại, tôi cũng chẳng muốn dài dòng, các nhà làm giáo dục hãy nghĩ đơn giản hơn. Đừng áp đặt suy nghĩ của mình cho người khác. Hãy xây dựng một nền giáo dục: Dạy và Học một cách đơn giản, hiệu quả. Hãy để người học chủ động tìm hiểu, làm chủ tri thức, phát triển kỹ năng để tồn tại. Chỉ thế thôi.
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Người Mỹ dạy bài học ‘Cô bé lọ lem’ như thế nào?
Người gửi: Nguyễn Hữu Tân
Tôi là một người của xã hội nửa cũ nửa mới. Tôi có cảm nhận rằng học sinh bây giờ có điều kiện về vật chất rất tốt nhưng điều kiện tinh thần vươn lên thì rất yếu. Xung quanh các em bây giờ có quá nhiều điều cám dỗ, nhiều sự hấp dẫn mang tính “hội đồng” lôi kéo, rủ rê. Các em thì không được trang bị đầy đủ những kiến thức, những bản lĩnh để đứng vững trong môi trường sống. Tôi không nói cụ thể về những vấn đề mà các em đang gặp phải.
Nói về nguyên nhân dẫn tới hướng tư duy, cách tiếp nhận cuộc sống thì trước hết không ai có quyền trách các em mà phải hướng tới việc trách những bậc phụ huynh, không chú ý quan tâm tới việc giáo dục, định hướng cho con em mà chỉ tập trung vào việc đối phó với “kinh tế”.
Còn nữa, đó là trách nhiệm của các thấy cô giáo, giả dụ như môn Văn. Nói chính xác ra liệu có thầy cô giáo nào dạy văn lại có thể toàn tâm toàn ý hiểu được đúng giá trị của các tác phẩm văn học, hay chỉ ép học sinh hiểu theo đúng giáo trình, đúng ý của giáo viên.
Có phải các thầy cô giáo hiểu được giá trị thực tế của các tác phẩm cũng có thể diễn đạt, trình bày, dạy dỗ cho các em với tư duy của “người lớn” áp cho tư duy của “nhi đồng” hay không? Các thầy cô giáo có bao giờ tự hỏi lại mình xem mình đã làm được gì đúng nghĩa với trách nhiệm giáo viên, những gì đã làm được, những gì chưa làm được.
Bản thân vợ tôi cũng là một giáo viên, cô ấy gặp phải nhiều học sinh ở trong một xã hội mới “đổi đời” nhờ quy hoạch. Học sinh rất hư, có thể nói là “vô văn hóa”. Và vợ tôi cũng rất nóng tính. Điều hệ quả tất yếu là có học sinh nữ lớp 9 (lưu ban 2 năm) sau giờ học bị vợ tôi cho một cái tát vị tội quá xấc xược đã kéo một nhóm bạn trai đầu xanh đầu đỏ tới cổng trường định hành hung. Sự việc đã phải nhờ tới công an can thiệp”.
Với những định kiến về giáo viên bây giờ, có thể vợ tôi sẽ được ra giới “truyền thông” để “vinh danh tên tuổi” nhưng may mắn là “không”. Như chúng tôi, như các bạn ngày xưa, sợ thầy cô giáo hơn sợ bố mẹ. Còn các em bây giờ “sợ không được chơi, sợ không được thể hiện cái tôi cá nhân hơn bất kỳ cái gì”.
Hôm qua, tôi có đọc một bài dịch trên một blog rất có giá trị, tôi đã in ra và đưa vợ tôi nghiên cứu. Nếu dạy được học sinh là một cái tốt, còn nếu không dạy được học sinh thì cố gắng sau này dạy con.
Tôi xin gửi bài viết đó ở dưới đây để các thầy cô giáo nhìn lại xem mình đã dạy được cho học sinh mình bằng bao nhiêu % kiến thức và giá trị. Đã dùng cách nào để dạy học sinh, làm các em thích “văn của xã hội” hơn ” văn của giáo dục” là lỗi ở đâu: Người Mỹ dạy bài học “Cô bé Lọ Lem” như thế đấy!
Giờ học văn bắt đầu. Hôm nay thầy giảng bài Chuyện Cô bé Lọ Lem.
Trước tiên thầy gọi một học sinh lên kể chuyện Cô bé Lọ lem. Em học sinh kể xong, thầy cảm ơn rồi bắt đầu hỏi.
Thầy: Các em thích và không thích nhân vật nào trong câu chuyện vừa rồi?
Học sinh (HS): Em thích Cô bé Lọ Lem Cinderella ạ, và cả Hoàng tử nữa nhưng không thích bà mẹ kế và chị con riêng bà ấy. Cinderella tốt bụng, đáng yêu, lại xinh đẹp. Bà mẹ kế và cô chị kia đối xử tồi với Cinderella.
Thầy: Nếu vào đúng 12 giờ đêm mà Cinderella chưa kịp nhảy lên cỗ xe quả bí thì sẽ xảy ra chuyện gì?
HS: Thì Cinderella sẽ trở lại có hình dạng lọ lem bẩn thỉu như ban đầu, lại mặc bộ quần áo cũ rách rưới tồi tàn. Eo ôi, trông kinh lắm.
Thầy: Bởi vậy, các em nhất thiết phải là những người đúng giờ, nếu không thì sẽ tự gây rắc rối cho mình. Ngoài ra, các em tự nhìn lại mình mà xem, em nào cũng mặc quần áo đẹp cả. Hãy nhớ rằng chớ bao giờ ăn mặc luộm thuộm mà xuất hiện trước mặt người khác. Các em gái nghe đây: các em lại càng phải chú ý chuyện này hơn. Sau này khi lớn lên, mỗi lần hẹn gặp bạn trai mà em lại mặc luộm thuộm thì người ta có thể ngất lịm đấy (Thầy làm bộ ngất lịm, cả lớp cười ồ). Bây giờ thầy hỏi một câu khác. Nếu em là bà mẹ kế kia thì em có tìm cách ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử hay không? Các em phải trả lời hoàn toàn thật lòng đấy.
HS: (im lặng, lát sau có em giơ tay xin nói) Nếu là bà mẹ kế ấy, em cũng sẽ ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội.
Thầy: Vì sao thế?
HS: Vì… vì em yêu con gái mình hơn, em muốn con mình trở thành hoàng hậu.
Thầy: Đúng. Vì thế chúng ta thường cho rằng các bà mẹ kế dường như đều chẳng phải là người tốt. Thật ra họ chỉ không tốt với người khác thôi, chứ lại rất tốt với con mình. Các em hiểu chưa? Họ không phải là người xấu đâu, chỉ có điều họ chưa thể yêu con người khác như con mình mà thôi.
Bây giờ thầy hỏi một câu khác: Bà mẹ kế không cho Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử, thậm chí khóa cửa nhốt cô bé trong nhà. Thế tại sao Cinderella vẫn có thể đi được và lại trở thành cô gái xinh đẹp nhất trong vũ hội?
HS: Vì có cô tiên giúp ạ. Cô cho Cinderella mặc quần áo đẹp, lại còn biến quả bí thành cỗ xe ngựa, biến chó và chuột thành người hầu của Cinderella.
Thầy: Đúng, các em nói rất đúng. Các em thử nghĩ xem, nếu không có cô tiên đến giúp thì Cinderella không thể đi dự vũ hội được, phải không?
HS: Đúng ạ.
Thầy: Nếu chó và chuột không giúp thì cuối cùng Cinderella có thể về nhà được không?
HS: Không ạ.
Thầy: Chỉ có cô tiên giúp thôi thì chưa đủ. Cho nên các em cần chú ý: Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta đều cần có sự giúp đỡ của bạn bè. Bạn của ta không nhất định là tiên là bụt, nhưng ta vẫn cần đến họ. Thầy mong các em có càng nhiều bạn càng tốt. Bây giờ, đề nghị các em thử nghĩ xem, nếu vì mẹ kế không muốn cho mình đi dự vũ hội mà Cinderella bỏ qua cơ hội ấy thì cô bé có thể trở thành vợ của hoàng tử được không?
HS: Không ạ! Nếu bỏ qua cơ hội ấy thì Cinderella sẽ không gặp hoàng tử, không được hoàng tử biết và yêu.
Thầy: Đúng quá rồi! Nếu Cinderella không muốn đi dự vũ hội thì cho dù bà mẹ kế không ngăn cản đi nữa, thậm chí bà ấy còn ủng hộ Cinderella đi nữa, rốt cuộc cô bé cũng chẳng được lợi gì cả. Thế ai đã quyết định Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử?
HS: Chính là Cinderella ạ.
Thầy: Cho nên các em ạ, dù Cinderella không còn mẹ đẻ để được yêu thương, dù bà mẹ kế không yêu cô bé, những điều ấy cũng chẳng thể làm cho Cinderella biết tự thương yêu chính mình. Chính vì biết tự yêu lấy mình nên cô bé mới có thể tự đi tìm cái mình muốn giành được. Giả thử có em nào cảm thấy mình chẳng được ai yêu thương cả, hoặc lại có bà mẹ kế không yêu con chồng như trường hợp của Cinderella, thì các em sẽ làm thế nào?
HS: Phải biết yêu chính mình ạ.
Thầy: Đúng lắm! Chẳng ai có thể ngăn cản các em yêu chính bản thân mình. Nếu cảm thấy người khác không yêu mình thì em càng phải tự yêu mình gấp bội. Nếu người khác không tạo cơ hội cho em thì em cần tự tạo ra thật nhiều cơ hội. Nếu biết thực sự yêu bản thân thì các em sẽ tự tìm được cho mình mọi thứ em muốn có. Ngoài Cinderella ra, chẳng ai có thể ngăn trở cô bé đi dự vũ hội của hoàng tử, chẳng ai có thể ngăn cản cô bé trở thành hoàng hậu, đúng không?
HS: Đúng ạ, đúng ạ!
Thầy: Bây giờ đến vấn đề cuối cùng. Câu chuyện này có chỗ nào chưa hợp lý không?
HS: (im lặng một lát) Sau 12 giờ đêm, mọi thứ đều trở lại nguyên dạng như cũ, thế nhưng đôi giày thủy tinh của Cinderella lại không trở về chỗ cũ.
Thầy: Trời ơi! Các em thật giỏi quá! Các em thấy chưa, ngay cả nhà văn vĩ đại (nhà văn Pháp Charles Perrault, tác giả truyện Cô Bé Lọ Lem – chú thích của người dịch) mà cũng có lúc sai sót đấy chứ. Cho nên sai chẳng có gì đáng sợ cả. Thầy có thể cam đoan là nếu sau này có ai trong số các em muốn trở thành nhà văn thì nhất định em đó sẽ có tác phẩm hay hơn tác giả của câu chuyện Cô bé Lọ lem! Các em có tin như thế không?
Tất cả học sinh hồ hởi vỗ tay reo hò.
Thời Hàn Băng (nhà báo Trung Quốc)
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Nhiều kiến thức trong SGK hoàn toàn không thực tế
Người gửi: Mercury
Tôi là một học sinh lớp chọn ban xã hội ở một trường THPT nổi tiếng của TP HCM. Tôi đã từng rất tự hào về thành tích học tập của mình trong hơn 10 năm học. Tuy nhiên, khi có được cơ hội xem lại những kiến thức mình đã tích lũy được, tôi cảm thấy mình gần như chẳng biết gì về cái gọi là “thực tế” cả.
Tôi quan sát nhiều người bạn của tôi và nhận ra một nghịch lý rất lạ lùng. Những người am hiểu về cuộc sống, có kiến thức rộng, lại là những bạn học trung bình khá, đơn giản chỉ vì những kiến thức của họ có thể hữu dụng mai sau, nhưng trong học đường thì chúng chẳng đáng kí lô nào.
Trong khi đó, những cô cậu học nhất nhì lớp, điểm cao ngất ngưởng, lại ngây thơ một cách đáng sợ trước những vấn đề trong cuộc sống, chẳng thể nấu một món ăn, dọn một cái bàn, hay cầm chổi quét nhà, vì họ chỉ biết đến lượng giác, hóa vô cơ, biện luận văn học và am tường về luật hình sự mà thôi.
Chúng tôi ngày ngày phải mòn mắt làm những bài tập toán phức tạp và hàn lâm, trong khi những kiến thức thực tế về đo lường và tính toán trong cuộc sống thì chúng tôi hầu như chẳng ai có. Tôi nhận thấy rằng nhiều học sinh trong lớp tôi không đọc nổi bảng cửu chương, trong khi những công thức toán học phức tạp thì thuộc ro ro – mà có thuộc thì cũng chẳng hiểu gì.
Ở cấp II tôi từng được học cách đo cột cờ và đo các dãy phòng học bằng những dụng cụ đo lường, và tôi thật sự thích những tiết như vậy, tuy nhiên, trong cả 4 năm ấy tôi chỉ được học vỏn vẹn 2 lần. Nhìn những người bạn của tôi tranh nhau đo góc, lúi húi lấy thước dây đo trên mặt đất, rồi tranh luận đáp số, tôi biết được đó mới chính là lý do mà người ta tạo ra môn toán – là để phục vụ cho cuộc sống, chứ không phải là để căng óc ra chứng minh nó mà chẳng được gì.
Một tuần chúng tôi phải làm đến 3 bài luận văn về những tác phẩm văn học nổi tiếng và quá ư xa vời với chúng tôi. Chúng tôi phải học cách dùng những lời lẽ cao đẹp để tán dương những thứ chưa từng nhìn thấy và có lẽ cũng chẳng thích thú gì, trong khi đa số trong chúng tôi chẳng ai biết viết một cái báo cáo cho ra hồn.
Chúng tôi am tường văn học đông tây kim cổ, nhưng khi bảo ngồi xuống viết cảm nghĩ của mình trong suốt năm học thì lại vô cùng lúng túng. Học văn cho nhiều, tôi vẫn không biết cách viết một bản tường trình khi mất đồ, và cũng chẳng thể đặt bút xuống viết một lá thư cho Ngày của mẹ.
Chúng tôi phải học về những trận chiến lớn, nhớ ngày tháng năm của những sự kiện tầm cỡ và thuộc lòng tiểu sử của những anh hùng dân tộc. Thế nhưng, khi có những câu hỏi đòi hỏi sự hệ thống kiến thức, chúng tôi dễ dàng “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, trả lời lung tung hết cả.
Còn về những bài học rút ra được từ lịch sử, thì chúng tôi chỉ biết là: nếu cuộc khởi nghĩa này thành công, thì nó đã huy động được dân chúng, lãnh đạo tài tình, thời cơ thuận lợi; còn nếu nó thất bại, ấy là do không huy động dân chúng, không có giai cấp lãnh đạo tiến bộ… những thứ cũ mèm, khuôn mẫu khống chế khả năng học hỏi từ quá khứ của chúng tôi.
Môn Địa lý bắt chúng tôi phải học hỏi về những thành phố lớn, tính toán những con số trừu tượng về số dân và chỉ số GDP của mỗi quốc gia. Thế nhưng, những kiến thức cơ bản về cách phòng tránh tăng dân số, tệ nạn xã hội, hay cách ứng biến khi có thiên tai, thì chúng tôi hoàn toàn không biết.
Cô giáo dạy Địa lý của chúng tôi đã bật cười khi giảng về sóng thần và động đất. Cô bảo: “Sách viết cho lắm cũng chẳng nói phải làm gì khi gặp sóng thần hay động đất”. Quả thực, tôi đã từng tự hỏi rằng chúng tôi sẽ phải làm gì nếu rủi bị động đất, ngoại trừ việc đạp lên nhau mà chạy? Trong sách giáo khoa có không?
Giáo dục Công dân, chúng tôi phải học về những triết lý bao la rộng lớn, học phải biết đóng thuế – dù chính những con người nổi tiếng cũng ba lần bảy lượt trốn thuế thu nhập, ấy mà cứ xem cách các bạn 9X, 10X hành xử với người già và người tàn tật mà xem?
Liệu khi gặp một người bị tai nạn cần giúp đỡ, chúng tôi sẽ phải làm gì? Giảng cho họ nghe về sự khác biệt giữa duy vật và duy tâm, về việc một cái xe hơi được nhập về Việt Nam phải chịu thuế bao nhiêu phần trăm, hay là đứng nhìn, chỉ trỏ, và hốt của chạy? Giúp họ ư? Chuyện đùa.
Trong đám đông lao nhao đó có mấy người dám lăn xả tới cứu người bất hạnh ấy? Trong những tài xế lái xe ẩu làm chết người đó, có bao nhiêu người không nhảy xuống xe mà chạy trốn? Chưa kể đến văn hóa xe buýt, rồi chuyện nam thanh nữ tú bẻ hoa một cách vô tư giữa lòng thành phố…
Khi đạo đức một thế hệ xuống cấp, người ta sẽ phải đặt câu hỏi rằng môn Giáo dục công dân đã dạy học sinh cái gì?
Tóm lại, chúng tôi biết nhiều, nhưng hóa ra chẳng biết gì cả.
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Trẻ lớp 2 đã biết tới học tủ và bệnh thành tích
Tôi có một cháu trai năm nay 8 tuổi và bắt đầu lên lớp 3. Mỗi lần thi học kỳ, tôi lại được các cô giáo chủ nhiệm căn dặn rất kỹ lưỡng rằng: Có 3 bài thi làm văn đã được lên “khung” sẵn, phụ huynh cần lưu ý cho cháu học thuộc lòng cả ba bài thi ấy để khi thi làm bài cho tốt.
Lúc đầu tôi không hiểu ý cô, nên hỏi đi hỏi lại xem tại sao lại phải học thuộc lòng, sau đó mới vỡ lẽ ra rằng các cô muốn có thành tích cao nên đã làm sẵn bài thi trước và cho các cháu học tủ để khi thi sẽ đạt điểm theo tiêu chuẩn của nhà trường dành cho những giáo viên dạy giỏi.
Tôi thấy ớn lạnh, vì ngày xưa, khi còn nhỏ, chưa bao giờ lại phải học tủ như trẻ em bây giờ. Như vậy, phần lớn kiến thức cuối năm học lại là kiến thức tủ. Trẻ không hiểu làm một bài văn cần phải có những kỹ năng gì và cách đặt câu như thế nào cho đúng. Điều duy nhất chúng phải làm là chỉ cần học vẹt theo một khuôn đã có sẵn và áp vào bài làm làm sao cho thật thuộc. Như vậy, kiến thức hiện tại là rỗng tuếch.
Tôi thực sự không hiểu con mình sẽ lớn lên như thế nào trong một tình trạng học tủ như vậy? Không hiểu việc cải cách trong giáo dục có tạo áp lực quá nhiều cho các thầy cô để học trò phải chịu đựng một khoảng rống học vấn của nhiều như vậy.
Con tôi đang sống trong môi trường thành thị, còn những trẻ em khác ở các vùng nông thôn xa xôi hẻo lánh và vùng miền núi, mỗi ngày đi học là một ngày trèo đèo lội suối thì sao? Áp lực về không gian cùng với áp lực của việc học tủ liệu có thể cải cách được khoảng cách ngày một xa giữa nông thôn và thành thị, miền núi về mọi phương diện hay không?
Ngày xưa, bác Hồ có nói toàn dân diệt dốt, nhưng ngày nay, có các thầy cô giáo nhiệt thành dạy dỗ nhưng ở một vài trường vùng sâu vùng xa có những lớp học, học sinh lớp 5 vẫn mù chữ? Đây có phải là thành quả của việc cải cách và của bệnh thành tích hay không?
Tôi thấy rất bức xúc về vấn đề này. Ngày xưa, việc thi trượt tốt nghiệp không thể nhiều như bây giờ. Việc cải cách và bệnh thành tích đã khiến cả chục nghìn học sinh Hà Tây không thể vượt qua được cửa ải cuối cùng của cả quá trình tích lũy học vấn 10 năm trời. Vậy những em này sẽ làm gì và đi đâu trong khi những kiến thức phổ cập cũng chưa có đầy đủ? Tệ nạn xã hội có thể sẽ gia tăng vì sự thiếu hiểu biết.
Vì thiếu năng lực, vì bệnh thành tích của thầy cô, vì điều kiện học tập, vì hoàn cảnh gia đình, vì thiếu thời gian học tập, hay chính vì sự cải cách quá hoành tráng của ngành giáo dục mà các em khó lòng theo kịp? Ai sẽ là người chịu trách nhiệm về những vấn đề phát sinh sau đó? Gia đình, nhà trường, xã hội hay ngành giáo dục?
Cải cách là một con dao hai lưỡi. Nó có ý nghĩa rất lớn nếu đem lại lợi ích cho chính những con người được hưởng lợi. Ngược lại, nó cũng sẽ gây rất bất lợi cho họ nếu sự cải cách qua cứng nhắc và đi ngược lại với khả năng cũng như điều kiện sẵn có của đại đa số người được hưởng lợi.
Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tương lai và số phận của nhiều con người làm ảnh hưởng đến sự phát triển đất nước và xã hội sau này.
Thanh Hang
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Hãy dạy các em cách ‘sống chậm’
Tôi nhận thấy rằng, để các em yêu môn Văn thì một yếu tố rất quan trọng đó là phải hướng các em đến một đời sống nội tâm thật màu sắc và có một tâm hồn thật cao đẹp. Chính vì thế mà tôi nói hãy dạy các em cách “sống chậm”.
Chúng ta đang sống trong một thế giới thông tin dày đặc bởi sự phát triển tột bậc của công nghệ nghe nhìn. Điều đó sẽ tác động đến nhận thức của con người và chỉ có ai thông minh mới có thể đủ tỉnh táo lựa chọn cho mình những thông tin thực sự cần thiết và bổ ích để phát triển bản thân và cân bằng được công việc, cuộc sống.
Các em mới lớn lên, chưa đủ khả năng để nhận thức được các giá trị đích thực của cuộc sống, chưa hiểu được hạnh phúc – khổ đau, đúng – sai, cho – nhận, và những chân lý hướng thiện về đạo đức… Vì thế, các em sẽ dễ bị cuốn vào những thông tin “bắt mắt” mà không mang tính giáo dục nhân văn.
Hay nói một cách khác, các em cũng bị cuốn theo cuộc sống như cha mẹ của các em. Khi người lớn còn gặp nhiều áp lực công việc (stress)- “sống nhanh” – mà không biết cách sống chậm lại và giải tỏa áp lực từ cuộc sống thì sẽ thật khó có thể định hướng cho con em đi đúng hướng và sống có chiều sâu.
Những gia đình nào mà các bậc cha mẹ ý thức được điều này, họ luôn cân bằng được công viêc và hạnh phúc gia đình thì đời sống tâm hồn của các con họ sẽ rất đẹp và lúc đó các em sẽ rât yêu văn học và viết văn rất hay – thực ra các em chỉ viết lại cuộc sống qua lăng kính tươi đẹp mà bố mẹ các em đã tạo ra thôi.
Đây là một vấn đề về kỹ năng sống, vô cùng quan trọng trong cuộc sống cũng như nhận thức của các học sinh, có tầm quan trọng vô cùng như việc học kiến thức khác mà nhà trường đang giảng dạy. Những gì tôi đề cập mới chỉ hạn hẹp ở góc độ gia đình, nếu huy động được cả nhà trường nữa thì sẽ thật hiệu quả.
Thực ra, cuộc sống từ ngàn đời nay vẫn thế thôi, chỉ có con người thay đổi cách họ nghĩ về nó. Nếu con người sống chậm lại và ý thức hơn về cái cách họ sống và những giá trị mang tính nhân văn của cuộc đời thì cả người lớn cũng sẽ yêu văn học, chứ không chỉ có các em học sinh.
Để ý một chút thôi, người phương Tây họ cân bằng điều này rất tốt, đó là vốn sống và kỹ năng sống của họ rất cao. Điều đó thể hiện qua cách ai ai cũng thích đọc sách (văn học đó) khắp mọi nơi. Họ đọc vì đó là sự say mê và yêu thích thật sự, họ học được rất nhiều qua sách vở – họ rất yêu văn học.
Còn chúng ta thì mải miết kiếm sống để rồi quên mất những giá trị sâu sắc nhân văn về cuộc sống và dẫn đến chẳng ai đọc gì cả. Không phải người Việt Nam không thích đọc mà là họ không tìm thấy được cái thi vị của cuộc sống ở những trang sách mà thôi. Còn nguyên nhân không tìm thấy những thi vị đó thì đã bàn ở trên rồi.
Các bạn hãy sống chậm lại và ngẫm nghĩ về bản thân nhiều hơn, đừng đánh mất mình trong vòng xoáy của cuộc sống. Các em không yêu văn là bởi thế hệ đi trước đã không giúp tạo ra cho các em những nhận thức để hiểu được giá trị về cuộc sống mà thôi.
Thái Sơn
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Học sinh chỉ ngủ được 5-6 giờ mỗi ngày
Tôi cũng là một người thuộc thế hệ trẻ, một 8X đời cuối, tôi cũng giống như nhiều bạn bè cùng lứa, trải qua những tháng ngày vất vả, những kỳ thi áp lực khủng khiếp của học sinh để có thể là một sinh viên như hiện nay.
Nhìn các em học sinh hôm nay đến trường với ba lô, cặp sách trĩu nặng trên vai, tôi cảm thấy thật may mắn vì ngày trước mình không phải học chương trình cải cách mới của Bộ GD&ĐT.
Tôi không đề cập đến nội dung chương trình cải cách, bởi cải cách là tốt, cải cách để có thể đổi mới phù hợp với tri thức hiện đại là cần thiết, nhưng xin các thầy cô, các vị lãnh đạo trước khi tiến hành một phương thức giảng dạy mới hay chương trình cải cách hãy thử ngồi vào lớp học với tư cách là một học sinh, suy nghĩ như một học sinh và học tập như một học sinh, để có thể thấy rằng chương trình đó có phù hợp, có vừa sức với các học sinh của mình hay không?
Xin đừng dựa vào các buổi dự giờ, các giờ học thử nghiệm, bởi vì thực chất ai cũng hiểu rằng để có được những giờ học tốt đẹp như thế, thầy trò chúng tôi đã phải tập dượt bao nhiêu tiết học, có khi là cả tuần liền. Sự thực này tồn tại từ lâu, từ khi tôi còn học tiểu học, cách đây hơn 15 năm.
Có thể khi đọc bài viết này, nhiều cô chú, anh chị sẽ nói là lớp trẻ chúng tôi bây giờ đòi hỏi nhiều quá, được sống trong hòa bình, đầy đủ tiện nghi, được đến trường thuận lợi nhưng vẫn suốt ngày than thở này nọ, thậm chí có người còn nói con nít chúng tôi chỉ có ăn và học mà vẫn không xong.
Thật lòng chúng tôi biết rằng mình là những người may mắn, và biết ơn thế hệ đi trước đã hy sinh xương máu cho chúng tôi được sống như ngày hôm nay. Nhưng có bao giờ mọi người thử làm học sinh một ngày chưa? Một học sinh chỉ có ăn và học như mọi người vẫn thường nói?
Một học sinh nghĩa là mỗi ngày chỉ có thể ngủ từ 5 đến 6 giờ, buổi sáng phải thức dậy từ 5, 6 giờ sáng để chuẩn bị cặp sách, ăn sáng đến trường trước 7 giờ, trải qua 5 tiết học, 5 môn học với các yêu cầu của thầy cô từ học bài, làm bài trong sách giáo khoa, sách bài tập đến chuẩn bị bài mới cho tiết học sau… Đối với một học sinh bình thường chỉ cần học ngày một buổi thì như vậy là đã kết thúc giống như trước đây các anh chị đi trước tôi đã từng học.
Nhưng tôi lại học trường điểm, học chương trình thí điểm ngày 2 buổi, có thể coi đây là tiền thân của chương trình cải cách của các em sau này, cho nên sau 5 tiết học buổi sáng tôi lại phải vội vã về nhà ăn cơm, vội vã chuẩn bị cặp sách, vội vã thay đồng phục để đến trường học 3 tiết học chiều. Chiều tối thì phải đến lò luyện thi, lớp học thêm, thời gian để hoàn thành các yêu cầu trên lớp của thầy cô là đêm khuya, khi mọi người chuẩn bị ngủ.
Đó chỉ là một ngày rất bình thường mà tôi phải trải qua khi còn là học sinh lớp 12. Có thể mọi người nghĩ là tôi nói quá, cũng có thể có người nói là do tôi tự muốn vất vả, chọn học trường điểm, lao đầu vào các lớp học thêm, lò học thêm. Có rất nhiều người không cần như thế vẫn có thể đậu đại học, có vị trí cao trong xã hội nhưng tôi chỉ là một học sinh bình thường, nghe theo mọi quyết định của ba mẹ, học trường điểm, thi đại học để ba mẹ có thể yên tâm, vui lòng.
Quả thật, là học sinh thì chỉ có ăn và học, bởi vì ngoài ăn và học thì các em có thể làm gì khác nữa? Công nhân viên làm việc ngày 8 giờ và nghỉ thứ 7, Chủ nhật nhưng học sinh thì làm sao có thể có thứ 7, Chủ nhật? Các ngày nghỉ đó dành cho hoạt động ngoại khóa, vệ sinh sân trường, hoạt động Đoàn Hội, các lớp học bồi dưỡng học sinh giỏi…
Hậu quả là ai có trải qua thời học sinh cuối cấp mới biết giấc ngủ quý biết chừng nào. Không thể phủ nhận rằng có một số bộ phận người trẻ đang mất dần bản chất, suy nghĩ và hành động sai trái nhưng xin hãy nhìn chúng tôi dưới nhiều góc độ. Các bạn 8X của tôi đã làm nhiều việc cho xã hội, cộng đồng. Các em 9X cũng đang tiến bộ vượt bậc, năng động và giỏi hơn chúng tôi nhiều. Tương lai các em chắc sẽ còn cống hiến nhiều hơn nữa cho xã hội.
Chính vì vậy, tôi mong các em có thể bước vào đời với hành trang kiến thức, với sức trẻ năng động, sáng tạo chứ không phải là những tháng ngày thi cử áp lực đè nặng, những kiến thức được trang bị theo kiểu nhồi nhét.
Làm cha mẹ, có ai muốn con mình vất vả, con mình không vui? Các thầy cô ở trường như người cha người mẹ thứ hai của học sinh, sao có thể nhìn các em ngày ngày vất vả với lượng kiến thức ngồn ngộn, ngày ngày căng thẳng với những áp lực thi cử, kiểm tra và mất dần những tháng ngày tươi đẹp của tuổi học trò, cái tuổi được cho là đẹp nhất đời người.
Mong mọi người có thể thấu hiểu và lắng nghe tâm tư của các em, cảm thông cho những vất vả và áp lực mà các em phải đối mặt. Xin mọi người hãy mở lòng với thế hệ đi sau.
Mỹ Đình
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Tại sao con em chúng ta phải viết đẹp, làm toán giỏi?
Là một phụ huynh, nhiều lúc tôi cứ băn khoăn tự hỏi:
1. Tại sao con em chúng ta cứ phải cố tập viết cho thật đẹp ở bậc tiểu học (để nhà trường đạt 90% vở sạch chữ đẹp?) khi mà đến cuối cấp 1, đầu cấp 2… còn mấy em thật sự “viết đẹp” và sau này khi trưởng thành… ai cũng biết là chẳng còn mấy người “viết đẹp như in nữa”.
Có thể nói 90% thời gian, tâm trí của cô giáo, học sinh và phụ huynh là viết, viết và viết… trong khi tuổi tiểu học là tuổi khám phá, hình thành những hiểu biết và tư duy cơ bản về cuộc sống cũng như bước đầu hình thành kỹ năng, thái độ với cuộc sống nhưng 10% thời gian còn lại cũng không dành cho việc đó.
2 Tại sao con em chúng ta cứ phải làm toán cho thật khó, giải các bài vật lý, hóa học thật cao siêu ở trung học cơ sở? (để còn thi vào các trường chuyên lớp chọn?) Mấy em sẽ sử dụng những kiến thức cao siêu đó để theo đuổi ngành học ở bậc đại học hay sau này ở nghề nghiệp tương lai.
95% thời gian dành cho các lớp luyện (trong và ngoài trường…) các em mất đi cơ hội để rèn luyện các kỹ năng sống, học tập, nghiên cứu và làm việc. Các em không có kỹ năng viết, cảm thụ văn học bằng cách học thuộc lòng các bài do cô giáo soạn sẵn (vì nếu viết khác khuôn mẫu ấy, thì điểm sẽ kém), các em không có khả năng phân tích, tổng hợp kiến thức, kém ứng xử trong cuộc sống… và biến thành các máy giải bài tập…
3. Tại sao thay vì học cách chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống, trong học tập, các em lại học cách cạnh tranh với bạn bè vì điểm số hơn kém?
Trong môi trường giáo dục “khắc nghiệt” ấy, nếu may mắn gặp được những thầy cô giáo yêu nghề, yêu trò, các em sẽ có động lực để sống và học tập… nếu không đôi khi các em trở thành những người trò hư vì đã dám “nhìn thấy” mặt trái của thầy cô mình.
Và cha mẹ các em, trong bối cảnh ấy, phải nỗ lực nhiều nhiều hơn để mong sửa bớt những “chứng tích” do chế độ học hành quá tải gây ra. Có thể là gửi ra nước ngoài du học, có thể là gửi các em đến các “lớp dạy kỹ năng sống”. Than ôi, lại vẫn là lớp học thêm, có thêm kỹ năng nhưng lại giảm thời gian nghỉ ngơi, vui chơi của trẻ…
Có lẽ còn rất nhiều câu hỏi nữa nhưng biết nói sao cho đủ. Tôi chỉ thầm mong đến một lúc nào đó các bậc phụ huynh (giàu và không giàu, không nghèo và nghèo…) sẽ không phải suy nghĩ hay ước mơ cho con mình đi du học nữa.
Nguyen Van Linh
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Nỗi buồn của một học sinh thế hệ 9X
Trong cuộc sống bộn bề, hối hả ngày hôm nay, lứa tuổi học sinh cũng đang dần bị cuốn theo cái vòng xoáy đáng sợ đó. Sáng sớm, thường thì mỗi học sinh cần phải dậy từ 5h đến 5h30 để chuẩn bị đi học. Trong khi đó, buổi tối các bạn phải học bài, hết bài ở lớp học thêm rồi tới bài học trên trường. Chỉ khi kim đồng hồ chỉ vào số 11, 12 thì đó mới được coi là “giờ đi ngủ”. Như vậy, tính ra trung bình một ngày chúng em chỉ được ngủ 6 tiếng – quá ít đối với lứa tuổi ăn, tuổi lớn.
Đó mới chỉ là vấn đề thời gian, còn việc học hành thì sao? Ngoài học bài trên lớp, hầu hết các bạn đều học thêm ở nhiều nơi khác. Hết đi đến lò này, lớp kia, lại tới trung tâm này, trường nâng cao khác… nhiều vô kể. Nếu chỉ vài buổi một tuần thì đã không thành vấn đề, nhưng giờ đây học sinh từ nhỏ tới lớn, đặc biệt là các lớp cuối cấp một ngày 3-4 ca (tầm 1,5 tiếng mỗi ca) là chuyện thường ngày ở huyện.
Rủi cho bạn nào gặp phải các ca học được xếp gần trùng khít nhau, chỉ chênh nhau 15-20 phút, đủ để cho thời gian di chuyển. Nhiều bạn học tới mức mà khi gặp vào buổi tối, không ít người còn phát hoảng vì sự đờ đẫn, mệt mỏi hiện rõ trên khuôn mặt. Nhiều bạn bị hiện tượng stress như thế kéo dài, trên đường về nhà rất nguy hiểm, có thể gặp phải tai nạn như chơi.
Đấy mới chỉ là một trong nhiều vấn đề vẫn đang còn tồn tại. Nhưng, tạm thời, câu hỏi được đặt ra ở đây lại là: “Tại sao lại phải đi học nhiều như thế?”. Rất đơn giản, chỉ cần minh họa bằng một sơ đồ như sau:
Học thêm –> biết trước kiến thức –> thầy cô trên lớp sẽ đi nhanh phần lý thuyết –> những bạn nhận thức tốt thì có thể bắt kịp một cách dễ dàng, những bạn chưa hiểu lại… đi học thêm để có thể rèn luyện, nâng cao…
Đấy! Cứ như thế, vòng tuần hoàn luẩn quẩn không thể thoát ra đối với các bạn học sinh cứ thế tiếp diễn.
Kế đến, chúng ta hãy cùng thử nghĩ xem: học sinh hôm nay (đa phần là 9X) cứ học miệt mài, “chăm chỉ” mà không hề biết mình đã bị cuốn vào cơn lốc đó. Quanh năm suốt tháng chỉ có học, học nữa, học mãi…
Mải với chữ học, học sinh quên mất rằng các bạn cũng chính là một người con trong gia đình, một cá thể trong một tập thể, một xã hội. Ngày qua ngày, tình cảm của họ cũng dần bị phai mờ. Họ vô tình trở thành những người vô cảm, ích kỷ, chỉ biết đến bản thân mà quên hẳn những người khó khăn quanh mình, thậm chí là cả gia đình.
Rồi cứ thế, 9X bị gắn cho cái mác là chỉ biết ăn chơi, vô cảm. Không thể phủ nhận, thế hệ 9X ngày nay cần phải nhìn lại bản thân nhưng đã bao giờ người lớn tự hỏi, tự nghĩ tới cảm xúc của chính những người trong cuộc? Để từ đó, những 9X chán cuộc sống, quay sang ăn chơi rồi trượt dài trên con đường không còn điểm dừng. Điều này dẫn đến hậu quả là hàng loạt những trào lưu, tệ nạn trong giới trẻ “nở rộ”, bùng nổ và lan truyền nhanh tới mức không thể kiểm soát.
Xét từ những điều trên, về áp lực của 9X thì thử hỏi, sự phá phách của 9X có còn là vấn đề của mình họ? Toàn xã hội, mọi thành phần, các ngành chức năng, đặc biệt là những cơ quan phụ trách vấn đề giáo dục cần xem xét lại. Liệu nền giáo dục có chất lượng hay không khi: học sinh học quá tải, học trước quên sau, kiến thức tiếp thu được thì ít mà rơi rớt thì nhiều, lẫn lộn với nhau; đào tạo ra những con người chỉ biết tới bản thân.
Đó là một câu hỏi lớn không dễ trả lời. Bố mẹ các bạn 9X cũng bị cuốn theo: đưa đón con em đi học, nhìn con phờ phạc, mệt mỏi… cũng chỉ bất lực đứng nhìn chứ biết làm gì khác ngoài cố chăm sóc, cho con ăn uống đầy đủ.
Cá nhân tôi còn đòi hỏi ở giới trẻ cả những cảm xúc và suy nghĩ về xã hội, về thế giới xung quanh, về tình cảm yêu thương gia đình. Nhưng để làm được điều đó, có lẽ một ngày cần có 34 tiếng mới đủ để làm tất cả.
Đây là lúc để nhìn nhận xem nền giáo dục nước nhà đã phát huy vai trò đến đâu.
fantastarling
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Về một cách học Văn và Lịch sử
Thật sự vấn đề quan trọng trong việc học văn đó chính là việc các thầy cô có cách thu hút học sinh lúc giảng bài. Đó chính là điểm quan trọng khi đưa một tác phẩm văn học vào giảng dạy. Chúng ta cứ tự hỏi niềm đam mê của chúng ta xuất phát từ đâu? Đó chính là sự cảm nhận được cái hay cái đẹp trong từng tác phẩm trong từng tiết học. Giá trị của tác phẩm vì sao có thể tồn tại được đó là vì mỗi người có một cách cảm nhận riêng, không ai giống ai. Vì vậy quan trọng nhất khi một người dạy văn cần có cách cảm nhận theo cách của các sinh viên sư phạm.
Trước khi bước chân vào học ngành sư phạm văn, những cô giáo thầy giáo tương lai cần phải qua một bài trắc nghiệm hoặc bài văn sàng lọc (một phần của thi đầu vào) qua đó bài thi được đánh giá cao hay không cao ở chổ làm bài có cách cảm nhận của riêng mổi người. Từ đó biết được ai là người phù hợp với nghề dạy nhân cách con người này. Đó chính là cội rễ cần được chú trọng ngay từ đầu.
Vì sao ư? Vì sau khi ra trường các thầy cô này có một cách cảm nhận riêng về tác phẩm họ dạy và cách cảm nhận đó sẽ thổi hồn vào từng tác phẩm đầy chữ đó. Khi có hồn họ sẽ nói theo cách của họ và mỗi học sinh sẽ có một cảm nhận riêng dù ngắn hay dài. Từ đó mỗi tác phẩm sẽ sống theo họ trong suốt cuộc đời.
Tuy nhiên, cần phải có cách chấm điểm hợp lý tuỳ theo từng thang điểm của mỗi học sinh khi làm bài. Bài đó có đi sát với bài văn hay không? Cách cảm nhận về tác phẩm đó như thế nào… Từ đó hình thành nên một cách học văn mở rộng không có đất cho các sách văn mẫu. Vì chính những sách văn mẫu sẽ làm học sinh gò trong kiến thức nhất định sẵn có. Và từ đó bất cứ ai cũng có thể làm diễn giả theo cách của họ.
Chúng ta có thể tin rằng một ngày nào đó văn học của chúng ta sẽ có một tầm vóc nhờ vào sức tưởng tượng được dạy tốt ngay từ khi học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường.
Nguyễn Nhật Vũ
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
3 cents cho từ thiện
Góp mỗi 3 cents cho quỹ từ thiện
3 cents tuy nhỏ nhưng nhiều 3 cents sẽ lớn.
Nếu bạn thích bán hình trên Net thì bạn đăng ký qua link này thì quỹ từ thiện có 3 cents cho mỗi lần bạn bán được hình:
submit.shutterstock.com/?ref=90574
Về phần người bán hình (là bạn) thì cho dù có trực tiếp không qua link trên thì giá bán cũng như nhau, qua link trên thì quỹ có thêm chứ không có bớt tiền của bạn.
HL không làm chủ quỹ này. Quỹ này do một tập thể gồm các bạn ở Mỹ và Việt Nam quản lý.
Tiền thu được từ 3 cents đó dùng góp thêm vào quỹ để giúp trẻ em mồ côi và những hoàn cảnh cần giúp tại Việt Nam. Các bạn bên Việt Nam sẽ nhận tiền giúp đỡ, chụp hình, và lưu lại các chứng từ.
Ví dụ, một bạn trong nhóm đang chuẩn bị quà phát cho người không nhà ngoài phố:
Bạn trong ảnh đã từng được lên báo Tuổi Trẻ về câu chuyện say mê làm từ thiện.
Tuy nhiên, tùy lòng hảo tâm và khả năng của nhóm nhỏ, quỹ không lớn và thường xuyên nhưng hàng năm cũng góp được chút đỉnh cho vài chuyến từ thiện nho nhỏ.
Cách đăng ký bán hình rất đơn giản. Bạn click link ở trên và tìm dòng “Join this program for FREE now!” và click tiếp để điền đơn đăng ký.
Vài điểm cần chú ý khi điền đơn:
- Full name: Điền y chang trong passport nhưng không dấu.
- Desired name: thương hiệu của bạn (Trang Photos, ví dụ)
- E-mail address và Payout Email Address giống nhau lúc ban đầu
Nếu bạn không rõ và không hiểu gì về đơn đăng ký xin đừng đăng ký mà hỏi HL qua “Reply” của trang này (phía bên dưới). HL sẽ trả lời cụ thể cho từng câu hỏi.
Sau khi bạn đăng ký xong, bạn sẽ nhận e-mail, bạn cần scan passport trang có hình với 300 dpi và 100% zoom để họ đối chiếu thông tin của mình đăng ký.
Nếu đơn của bạn được chấp nhận, họ sẽ báo cho bạn ngay và bạn phải chuẩn bị 10 hình để đi thi. Nếu rớt, 30 ngày sau bạn được thi lại. Nếu đậu, thì bạn upload hình bán. Nên nhớ là 90% người đăng ký đều rớt lần đầu cho dù là dân pro hay dân chụp hình nổi tiếng. Bạn có thể tham khảo với HL về 10 hình.
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Có gì bạn hỏi thêm HL qua Reply bên dưới!
Chúc mọi chuyện tốt lành!
