Giáo dục Việt Nam: ‘Biết rồi, khổ lắm, nói mãi’
Người gửi: Phan Thanh Hoàn
Càng ngày người ta càng kêu ca nhiều về giáo dục. Đủ mọi thứ chuyện liên quan đến giáo dục. Sau nhiều năm xã hội kêu ca, ngành giáo dục lại điều chỉnh, lại thay đổi và rồi người ta lại kêu ca… Tóm lại thì là vì cái gì?
Phụ huynh các cháu tiểu học thì bảo: Sao lại bắt con trẻ học lắm thứ thế? Các em học sinh phổ thông thì lại kêu: Học gì mà toàn những thứ phức tạp, chúng em học như một cái máy, chẳng có hứng thú gì. Còn anh chị sinh viên đại học thì phàn nàn: Toàn lý thuyết suông, chẳng ăn nhập gì với công việc sau này… Đại loại thế.
Xin thưa, ngành giáo dục có rất nhiều chuyên gia nghiên cứu giáo dục. Họ tìm hiểu, đi đây đi đó quan sát, nghe ngóng… rồi về đề xuất, thử nghiệm. Kết quả thì như mọi người đã thấy. Lại tiếp tục đặt câu hỏi: Tại sao lại thế? Nhiều người thắc mắc: Mô hình của người ta tốt thế, sao lại không áp dụng? Nhưng có trường hợp áp dụng rồi thì tại sao lại không được kết quả như người ta? Thật là khó hiểu.
Tôi nghĩ, chung quy lại có lẽ là do Triết lý giáo dục của ta. “Giáo dục con người một cách toàn diện”, đấy là triết lý, mục tiêu của giáo dục Việt Nam. Nói một cách đơn giản là người học phải học mọi thứ, phải biết hết. Nghĩ lại thì thấy cũng tốt. Còn gì hơn khi con em mình giỏi giang, biết mọi thứ trên đời?
Rất tiếc, xã hội thì luôn thay đổi. Từ điển bách khoa mà người ta cũng phải để mở kia mà. Vậy thì triết lý đấy có phù hợp không? UNESCO cho rằng: “Học để biết cách học, Học để làm việc, Học để chung sống và Học để khẳng định mình”. Sao ta không bám lấy các nguyên lý đó để xây dựng triết lý giáo dục cho mình?
Tôi dạy đại học, nhiều lần đọc đơn xin phép nghỉ học của sinh viên mà chợt thấy chạnh lòng: “Chẳng lẽ đây là sản phẩm của mình?”
Tóm lại, tôi cũng chẳng muốn dài dòng, các nhà làm giáo dục hãy nghĩ đơn giản hơn. Đừng áp đặt suy nghĩ của mình cho người khác. Hãy xây dựng một nền giáo dục: Dạy và Học một cách đơn giản, hiệu quả. Hãy để người học chủ động tìm hiểu, làm chủ tri thức, phát triển kỹ năng để tồn tại. Chỉ thế thôi.
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Người Mỹ dạy bài học ‘Cô bé lọ lem’ như thế nào?
Người gửi: Nguyễn Hữu Tân
Tôi là một người của xã hội nửa cũ nửa mới. Tôi có cảm nhận rằng học sinh bây giờ có điều kiện về vật chất rất tốt nhưng điều kiện tinh thần vươn lên thì rất yếu. Xung quanh các em bây giờ có quá nhiều điều cám dỗ, nhiều sự hấp dẫn mang tính “hội đồng” lôi kéo, rủ rê. Các em thì không được trang bị đầy đủ những kiến thức, những bản lĩnh để đứng vững trong môi trường sống. Tôi không nói cụ thể về những vấn đề mà các em đang gặp phải.
Nói về nguyên nhân dẫn tới hướng tư duy, cách tiếp nhận cuộc sống thì trước hết không ai có quyền trách các em mà phải hướng tới việc trách những bậc phụ huynh, không chú ý quan tâm tới việc giáo dục, định hướng cho con em mà chỉ tập trung vào việc đối phó với “kinh tế”.
Còn nữa, đó là trách nhiệm của các thấy cô giáo, giả dụ như môn Văn. Nói chính xác ra liệu có thầy cô giáo nào dạy văn lại có thể toàn tâm toàn ý hiểu được đúng giá trị của các tác phẩm văn học, hay chỉ ép học sinh hiểu theo đúng giáo trình, đúng ý của giáo viên.
Có phải các thầy cô giáo hiểu được giá trị thực tế của các tác phẩm cũng có thể diễn đạt, trình bày, dạy dỗ cho các em với tư duy của “người lớn” áp cho tư duy của “nhi đồng” hay không? Các thầy cô giáo có bao giờ tự hỏi lại mình xem mình đã làm được gì đúng nghĩa với trách nhiệm giáo viên, những gì đã làm được, những gì chưa làm được.
Bản thân vợ tôi cũng là một giáo viên, cô ấy gặp phải nhiều học sinh ở trong một xã hội mới “đổi đời” nhờ quy hoạch. Học sinh rất hư, có thể nói là “vô văn hóa”. Và vợ tôi cũng rất nóng tính. Điều hệ quả tất yếu là có học sinh nữ lớp 9 (lưu ban 2 năm) sau giờ học bị vợ tôi cho một cái tát vị tội quá xấc xược đã kéo một nhóm bạn trai đầu xanh đầu đỏ tới cổng trường định hành hung. Sự việc đã phải nhờ tới công an can thiệp”.
Với những định kiến về giáo viên bây giờ, có thể vợ tôi sẽ được ra giới “truyền thông” để “vinh danh tên tuổi” nhưng may mắn là “không”. Như chúng tôi, như các bạn ngày xưa, sợ thầy cô giáo hơn sợ bố mẹ. Còn các em bây giờ “sợ không được chơi, sợ không được thể hiện cái tôi cá nhân hơn bất kỳ cái gì”.
Hôm qua, tôi có đọc một bài dịch trên một blog rất có giá trị, tôi đã in ra và đưa vợ tôi nghiên cứu. Nếu dạy được học sinh là một cái tốt, còn nếu không dạy được học sinh thì cố gắng sau này dạy con.
Tôi xin gửi bài viết đó ở dưới đây để các thầy cô giáo nhìn lại xem mình đã dạy được cho học sinh mình bằng bao nhiêu % kiến thức và giá trị. Đã dùng cách nào để dạy học sinh, làm các em thích “văn của xã hội” hơn ” văn của giáo dục” là lỗi ở đâu: Người Mỹ dạy bài học “Cô bé Lọ Lem” như thế đấy!
Giờ học văn bắt đầu. Hôm nay thầy giảng bài Chuyện Cô bé Lọ Lem.
Trước tiên thầy gọi một học sinh lên kể chuyện Cô bé Lọ lem. Em học sinh kể xong, thầy cảm ơn rồi bắt đầu hỏi.
Thầy: Các em thích và không thích nhân vật nào trong câu chuyện vừa rồi?
Học sinh (HS): Em thích Cô bé Lọ Lem Cinderella ạ, và cả Hoàng tử nữa nhưng không thích bà mẹ kế và chị con riêng bà ấy. Cinderella tốt bụng, đáng yêu, lại xinh đẹp. Bà mẹ kế và cô chị kia đối xử tồi với Cinderella.
Thầy: Nếu vào đúng 12 giờ đêm mà Cinderella chưa kịp nhảy lên cỗ xe quả bí thì sẽ xảy ra chuyện gì?
HS: Thì Cinderella sẽ trở lại có hình dạng lọ lem bẩn thỉu như ban đầu, lại mặc bộ quần áo cũ rách rưới tồi tàn. Eo ôi, trông kinh lắm.
Thầy: Bởi vậy, các em nhất thiết phải là những người đúng giờ, nếu không thì sẽ tự gây rắc rối cho mình. Ngoài ra, các em tự nhìn lại mình mà xem, em nào cũng mặc quần áo đẹp cả. Hãy nhớ rằng chớ bao giờ ăn mặc luộm thuộm mà xuất hiện trước mặt người khác. Các em gái nghe đây: các em lại càng phải chú ý chuyện này hơn. Sau này khi lớn lên, mỗi lần hẹn gặp bạn trai mà em lại mặc luộm thuộm thì người ta có thể ngất lịm đấy (Thầy làm bộ ngất lịm, cả lớp cười ồ). Bây giờ thầy hỏi một câu khác. Nếu em là bà mẹ kế kia thì em có tìm cách ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử hay không? Các em phải trả lời hoàn toàn thật lòng đấy.
HS: (im lặng, lát sau có em giơ tay xin nói) Nếu là bà mẹ kế ấy, em cũng sẽ ngăn cản Cinderella đi dự vũ hội.
Thầy: Vì sao thế?
HS: Vì… vì em yêu con gái mình hơn, em muốn con mình trở thành hoàng hậu.
Thầy: Đúng. Vì thế chúng ta thường cho rằng các bà mẹ kế dường như đều chẳng phải là người tốt. Thật ra họ chỉ không tốt với người khác thôi, chứ lại rất tốt với con mình. Các em hiểu chưa? Họ không phải là người xấu đâu, chỉ có điều họ chưa thể yêu con người khác như con mình mà thôi.
Bây giờ thầy hỏi một câu khác: Bà mẹ kế không cho Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử, thậm chí khóa cửa nhốt cô bé trong nhà. Thế tại sao Cinderella vẫn có thể đi được và lại trở thành cô gái xinh đẹp nhất trong vũ hội?
HS: Vì có cô tiên giúp ạ. Cô cho Cinderella mặc quần áo đẹp, lại còn biến quả bí thành cỗ xe ngựa, biến chó và chuột thành người hầu của Cinderella.
Thầy: Đúng, các em nói rất đúng. Các em thử nghĩ xem, nếu không có cô tiên đến giúp thì Cinderella không thể đi dự vũ hội được, phải không?
HS: Đúng ạ.
Thầy: Nếu chó và chuột không giúp thì cuối cùng Cinderella có thể về nhà được không?
HS: Không ạ.
Thầy: Chỉ có cô tiên giúp thôi thì chưa đủ. Cho nên các em cần chú ý: Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta đều cần có sự giúp đỡ của bạn bè. Bạn của ta không nhất định là tiên là bụt, nhưng ta vẫn cần đến họ. Thầy mong các em có càng nhiều bạn càng tốt. Bây giờ, đề nghị các em thử nghĩ xem, nếu vì mẹ kế không muốn cho mình đi dự vũ hội mà Cinderella bỏ qua cơ hội ấy thì cô bé có thể trở thành vợ của hoàng tử được không?
HS: Không ạ! Nếu bỏ qua cơ hội ấy thì Cinderella sẽ không gặp hoàng tử, không được hoàng tử biết và yêu.
Thầy: Đúng quá rồi! Nếu Cinderella không muốn đi dự vũ hội thì cho dù bà mẹ kế không ngăn cản đi nữa, thậm chí bà ấy còn ủng hộ Cinderella đi nữa, rốt cuộc cô bé cũng chẳng được lợi gì cả. Thế ai đã quyết định Cinderella đi dự vũ hội của hoàng tử?
HS: Chính là Cinderella ạ.
Thầy: Cho nên các em ạ, dù Cinderella không còn mẹ đẻ để được yêu thương, dù bà mẹ kế không yêu cô bé, những điều ấy cũng chẳng thể làm cho Cinderella biết tự thương yêu chính mình. Chính vì biết tự yêu lấy mình nên cô bé mới có thể tự đi tìm cái mình muốn giành được. Giả thử có em nào cảm thấy mình chẳng được ai yêu thương cả, hoặc lại có bà mẹ kế không yêu con chồng như trường hợp của Cinderella, thì các em sẽ làm thế nào?
HS: Phải biết yêu chính mình ạ.
Thầy: Đúng lắm! Chẳng ai có thể ngăn cản các em yêu chính bản thân mình. Nếu cảm thấy người khác không yêu mình thì em càng phải tự yêu mình gấp bội. Nếu người khác không tạo cơ hội cho em thì em cần tự tạo ra thật nhiều cơ hội. Nếu biết thực sự yêu bản thân thì các em sẽ tự tìm được cho mình mọi thứ em muốn có. Ngoài Cinderella ra, chẳng ai có thể ngăn trở cô bé đi dự vũ hội của hoàng tử, chẳng ai có thể ngăn cản cô bé trở thành hoàng hậu, đúng không?
HS: Đúng ạ, đúng ạ!
Thầy: Bây giờ đến vấn đề cuối cùng. Câu chuyện này có chỗ nào chưa hợp lý không?
HS: (im lặng một lát) Sau 12 giờ đêm, mọi thứ đều trở lại nguyên dạng như cũ, thế nhưng đôi giày thủy tinh của Cinderella lại không trở về chỗ cũ.
Thầy: Trời ơi! Các em thật giỏi quá! Các em thấy chưa, ngay cả nhà văn vĩ đại (nhà văn Pháp Charles Perrault, tác giả truyện Cô Bé Lọ Lem – chú thích của người dịch) mà cũng có lúc sai sót đấy chứ. Cho nên sai chẳng có gì đáng sợ cả. Thầy có thể cam đoan là nếu sau này có ai trong số các em muốn trở thành nhà văn thì nhất định em đó sẽ có tác phẩm hay hơn tác giả của câu chuyện Cô bé Lọ lem! Các em có tin như thế không?
Tất cả học sinh hồ hởi vỗ tay reo hò.
Thời Hàn Băng (nhà báo Trung Quốc)
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
Nhiều kiến thức trong SGK hoàn toàn không thực tế
Người gửi: Mercury
Tôi là một học sinh lớp chọn ban xã hội ở một trường THPT nổi tiếng của TP HCM. Tôi đã từng rất tự hào về thành tích học tập của mình trong hơn 10 năm học. Tuy nhiên, khi có được cơ hội xem lại những kiến thức mình đã tích lũy được, tôi cảm thấy mình gần như chẳng biết gì về cái gọi là “thực tế” cả.
Tôi quan sát nhiều người bạn của tôi và nhận ra một nghịch lý rất lạ lùng. Những người am hiểu về cuộc sống, có kiến thức rộng, lại là những bạn học trung bình khá, đơn giản chỉ vì những kiến thức của họ có thể hữu dụng mai sau, nhưng trong học đường thì chúng chẳng đáng kí lô nào.
Trong khi đó, những cô cậu học nhất nhì lớp, điểm cao ngất ngưởng, lại ngây thơ một cách đáng sợ trước những vấn đề trong cuộc sống, chẳng thể nấu một món ăn, dọn một cái bàn, hay cầm chổi quét nhà, vì họ chỉ biết đến lượng giác, hóa vô cơ, biện luận văn học và am tường về luật hình sự mà thôi.
Chúng tôi ngày ngày phải mòn mắt làm những bài tập toán phức tạp và hàn lâm, trong khi những kiến thức thực tế về đo lường và tính toán trong cuộc sống thì chúng tôi hầu như chẳng ai có. Tôi nhận thấy rằng nhiều học sinh trong lớp tôi không đọc nổi bảng cửu chương, trong khi những công thức toán học phức tạp thì thuộc ro ro – mà có thuộc thì cũng chẳng hiểu gì.
Ở cấp II tôi từng được học cách đo cột cờ và đo các dãy phòng học bằng những dụng cụ đo lường, và tôi thật sự thích những tiết như vậy, tuy nhiên, trong cả 4 năm ấy tôi chỉ được học vỏn vẹn 2 lần. Nhìn những người bạn của tôi tranh nhau đo góc, lúi húi lấy thước dây đo trên mặt đất, rồi tranh luận đáp số, tôi biết được đó mới chính là lý do mà người ta tạo ra môn toán – là để phục vụ cho cuộc sống, chứ không phải là để căng óc ra chứng minh nó mà chẳng được gì.
Một tuần chúng tôi phải làm đến 3 bài luận văn về những tác phẩm văn học nổi tiếng và quá ư xa vời với chúng tôi. Chúng tôi phải học cách dùng những lời lẽ cao đẹp để tán dương những thứ chưa từng nhìn thấy và có lẽ cũng chẳng thích thú gì, trong khi đa số trong chúng tôi chẳng ai biết viết một cái báo cáo cho ra hồn.
Chúng tôi am tường văn học đông tây kim cổ, nhưng khi bảo ngồi xuống viết cảm nghĩ của mình trong suốt năm học thì lại vô cùng lúng túng. Học văn cho nhiều, tôi vẫn không biết cách viết một bản tường trình khi mất đồ, và cũng chẳng thể đặt bút xuống viết một lá thư cho Ngày của mẹ.
Chúng tôi phải học về những trận chiến lớn, nhớ ngày tháng năm của những sự kiện tầm cỡ và thuộc lòng tiểu sử của những anh hùng dân tộc. Thế nhưng, khi có những câu hỏi đòi hỏi sự hệ thống kiến thức, chúng tôi dễ dàng “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, trả lời lung tung hết cả.
Còn về những bài học rút ra được từ lịch sử, thì chúng tôi chỉ biết là: nếu cuộc khởi nghĩa này thành công, thì nó đã huy động được dân chúng, lãnh đạo tài tình, thời cơ thuận lợi; còn nếu nó thất bại, ấy là do không huy động dân chúng, không có giai cấp lãnh đạo tiến bộ… những thứ cũ mèm, khuôn mẫu khống chế khả năng học hỏi từ quá khứ của chúng tôi.
Môn Địa lý bắt chúng tôi phải học hỏi về những thành phố lớn, tính toán những con số trừu tượng về số dân và chỉ số GDP của mỗi quốc gia. Thế nhưng, những kiến thức cơ bản về cách phòng tránh tăng dân số, tệ nạn xã hội, hay cách ứng biến khi có thiên tai, thì chúng tôi hoàn toàn không biết.
Cô giáo dạy Địa lý của chúng tôi đã bật cười khi giảng về sóng thần và động đất. Cô bảo: “Sách viết cho lắm cũng chẳng nói phải làm gì khi gặp sóng thần hay động đất”. Quả thực, tôi đã từng tự hỏi rằng chúng tôi sẽ phải làm gì nếu rủi bị động đất, ngoại trừ việc đạp lên nhau mà chạy? Trong sách giáo khoa có không?
Giáo dục Công dân, chúng tôi phải học về những triết lý bao la rộng lớn, học phải biết đóng thuế – dù chính những con người nổi tiếng cũng ba lần bảy lượt trốn thuế thu nhập, ấy mà cứ xem cách các bạn 9X, 10X hành xử với người già và người tàn tật mà xem?
Liệu khi gặp một người bị tai nạn cần giúp đỡ, chúng tôi sẽ phải làm gì? Giảng cho họ nghe về sự khác biệt giữa duy vật và duy tâm, về việc một cái xe hơi được nhập về Việt Nam phải chịu thuế bao nhiêu phần trăm, hay là đứng nhìn, chỉ trỏ, và hốt của chạy? Giúp họ ư? Chuyện đùa.
Trong đám đông lao nhao đó có mấy người dám lăn xả tới cứu người bất hạnh ấy? Trong những tài xế lái xe ẩu làm chết người đó, có bao nhiêu người không nhảy xuống xe mà chạy trốn? Chưa kể đến văn hóa xe buýt, rồi chuyện nam thanh nữ tú bẻ hoa một cách vô tư giữa lòng thành phố…
Khi đạo đức một thế hệ xuống cấp, người ta sẽ phải đặt câu hỏi rằng môn Giáo dục công dân đã dạy học sinh cái gì?
Tóm lại, chúng tôi biết nhiều, nhưng hóa ra chẳng biết gì cả.
| Một cách gây quỹ từ thiện cho Vietnamese Cyber Friends: (nếu bạn muốn bán ảnh tại ShutterStock thì click) |
|
| bán ảnh: | Click tại đây (bán ảnh) |
| member: | TrinhSam – Dole – HL – Yama – ViViVo – Moon - ToiLaVu - HTT |
